Vluchtelingen in kerk en gemeente

Een van de mooiste dingen in het werk onder vluchtelingen is het samen naar de kerk gaan. Of beter uitgedrukt: samen kerk zijn. Het is heel verrijkend om samen met mensen uit een andere cultuur te luisteren naar en te spreken over Gods Woord. In veel Nederlandse gemeenten gingen de leden daardoor zich ook meer bezighouden met de vraag wat het geloof nou voor hen inhield. Als een gemeente ernaar verlangt die rijkdom ook in haar midden te ervaren, zijn er verschillende aspecten waarover moet worden nagedacht.

Inhoud

Persoonlijk contact

Voor een asielzoeker is persoonlijk contact met Nederlandse gemeenteleden van groot belang. Het geeft hen het gevoel erbij te horen, ook als ze de kerkdienst niet goed kunnen volgen. Andersom kunnen ze zich erg buitengesloten voelen als niemand een praatje met hen maakt, ook als ze de dienst op zich wel goed kunnen volgen. Bedenk, dat veel asielzoekers weinig of geen contacten hebben buiten het AZC. Ook zijn ze vaak ver van hun familie verwijderd. Het is belangrijk, dat de gemeente dan echt een soort familie voor hen is.
Het is ook goed om met een asielzoeker nog over de dienst door te praten. Je kunt dan op het spoor komen, in hoeverre iemand de dienst begrepen heeft en of nog wat nadere uitleg wenselijk is.

>>naar boven

Diaconale hulp

Handreiking
Voor diaconale hulp aan ongedocumenteerde vluchtelingen heeft Kerk in Actie (PKN) een handreiking en een draaiboek terugkeer op hun website geplaatst. (NB: De handreiking verwijst naar een protocol van SKIN voor het geval het vermoeden bestaat dat iemand slachtoffer is van mensenhandel. Dit protocol is hier te downloaden.)

Bijdrage in kosten asielaanvraag, leges en proceskosten

  • In toenemende mate wordt een beroep gedaan op de diaconie om bij te dragen aan advocaatkosten en andere kosten die met een (asiel)aanvraag verband houden. De achtergrond is voor een deel, dat (asiel)advocaten de laatste jaren geconfronteerd worden met steeds lagere vergoedingen waarvoor ze het benodigde werk niet altijd meer kunnen doen. Daarnaast zijn er forse legesverhogingen geweest, die gelukkig voor een deel weer zijn teruggedraaid. Ook zijn er vaak kosten verbonden aan het inwinnen van een deskundigenadvies, wat de advocaat niet altijd vergoed kan krijgen.
  • Bij een verzoek om bijdrage in de kosten is het belangrijk om concrete informatie te vragen waarvoor precies een financiŽle bijdrage gevraagd wordt. 
  • Daarbij is het in elk geval nuttig om te weten, dat de Centrale Raad van Beroep op 13 februari 2013 heeft uitgesproken dat griffierechten de toegang tot de rechtspraak niet mogen verhinderen voor minder draagkrachtige personen en dat dus zo nodig vrijstelling van griffierechten verleend dient te worden, zie informatie INLIA
  • Het kan raadzaam zijn om advies in te winnen in hoeverre een beoogde procedure kansrijk is, alvorens een besluit te nemen. U mag daarvoor contact opnemen met onze juridische afdeling.
  • Verder adviseren wij om vragen rondom de besteding van diaconale gelden voor verblijfsrechtelijke procedures ook voor te leggen aan het landelijke diaconale bureau of een vergelijkbaar landelijk orgaan van uw kerkverband om zo nodig nadere bezinning op dit onderwerp op gang te brengen.

Informatie over hulp hulp bij terugkeer

>>naar boven

Betrokkenheid in de dienst

Binnen de kerkdienst zijn er verschillende mogelijkheden om vluchtelingen er helemaal bij te betrekken. De liturgie binnen de ene gemeente leent zich hier beter toe dan in de andere.
Enkele suggesties:

  1. De predikant kan enkele woorden tot de vluchtelingen richten, zo nodig in het Engels. Dit kan bijvoorbeeld aan het begin van de dienst of van de preek. 
  2. In het gebed is er aandacht voor de positie van de vluchtelingen. 
  3. ‘Vreemdelingen’ als thema van de preek. 
  4. In sommige gemeenten is het mogelijk dat vluchtelingen een bijdrage aan de dienst leveren door een lied of een getuigenis. 
  5. Voor gelovigen onder de vluchtelingen moet het mogelijk zijn om lid of gastlid van de kerk te worden. Dan kunnen zij ook de sacramenten meevieren.

>>naar boven

Vertaling in de dienst

Veel asielzoekers verstaan nog te weinig Nederlands om de dienst goed te kunnen volgen. In dat geval kan vertaling tijdens de dienst uitkomst bieden. Dat kan op de volgende manieren:

  1. Op briefjes. Hierbij schrijft een Nederlander tijdens de dienst op kleine blaadjes waar het over gaat. Deze blaadjes worden doorgegeven aan de vluchtelingen, die het om de beurt lezen. Het nadeel is, dat er maar een klein deel van wat er gezegd wordt, vertaald kan worden. 
  2. Schriftelijk van tevoren. Hierbij werkt de predikant zijn preek ruim van te voren uit, zodat die door gemeenteleden vertaald kan worden. Het voordeel is dat de hele preek overkomt. Er zijn echter ook duidelijke nadelen:
    - het is erg arbeidsintensief;
    - het vraagt een zeer specifieke preekvoorbereiding van de predikant;
    - de vluchtelingen worden niet echt bij de dienst betrokken. Ze zouden de preek ook thuis kunnen lezen. 
  3. Mondeling in de kerkzaal: Vertaler zit naast of vlak achter ťťn of enkele asielzoeker(s) ergens aan de zijkant of achterin de kerkzaal en vertaalt op gedempte toon. Dit werkt alleen bij een kleine groep (maximaal 4 mensen) en sommige mensen kunnen het als storend ervaren.
  4. Mondeling in een aparte ruimte. Vaak is er een zaal in het kerkgebouw, waar ook de preek beluisterd kan worden (bijv. consistoriekamer). Tijdens de preek gaan de vluchtelingen hiernaar toe. Het voordeel van deze methode is dat ze een directe, mondelinge vertaling krijgen en zelfs de kans hebben om vragen te stellen. Het nadeel is dat ze tijdens de preek niet tussen de (overige) gemeenteleden zitten. 
  5. Via koptelefoons. In dit systeem zitten de vluchtelingen de hele dienst in de kerkzaal. Zij hebben een koptelefoon op en iemand spreekt buiten de kerkzaal (bijv. in de hal of bij het orgel) de vertaling in die rechtstreeks gehoord wordt in de koptelefoons. Dit is voor de vluchtelingen de beste oplossing, die een begininvestering van ongeveer € 650 (mengpaneel, microfoon, 3 hoofdtelefoons, versterker) vraagt. Transvision kan hierin voorzien.

Het kan best lastig zijn om Bijbelse en kerkelijke begrippen goed te vertalen. Hiervoor zijn handige vertaalboekjes beschikbaar, deze zijn beschikbaar gesteld door dhr. Robert Severin. Ook zijn reformatorische liturgieŽn en formulieren in meerdere talen beschikbaar. Je kunt ze vinden bij de EAS en Evangelie&Moslims. Op internet zijn verschillende Engelstalige psalmen en liederen te vinden. Ook kan onze meertalige liederenbundel gebruikt worden.

Als je vertaling aanbiedt, is het wel goed om te proberen afspraken te maken over het leren van Nederlands. Want indien de vertaling ertoe leidt, dat een vluchteling zich minder inspant om Nederlands te leren, werkt zij averechts. Vooral Afrikanen, die vloeiend Engels of Frans spreken, hebben weinig neiging zich op de Nederlandse studie te storten. Dit is vanuit de integratiegedachte onverstandig. Het is in principe niet nodig langer dan ťťn of anderhalf jaar voor iemand te vertalen.

>>naar boven

Als vertaling geen uitkomst biedt

Vaak zal vertaling in het Engels geen groot probleem zijn en het zal ook nog wel lukken om iemand te vinden die in het Frans kan vertalen. Verstaat een asielzoeker echter niet goed Engels of Frans, dan heeft vertaling niet veel zin, tenzij je iemand kent die de eigen taal van de asielzoeker (bijvoorbeeld Arabisch) spreekt.
Als een asielzoeker toch wel redelijk Nederlands spreekt, is het belangrijk na te gaan of de vluchteling voldoende van de dienst begrijpt. In eenvoudige bewoordingen nog eens over de preek spreken, kan helpen de boodschap goed over te laten komen.
Als er geen mogelijkheid is, dat de asielzoeker de dienst in redelijke mate kan volgen, kun je je afvragen of het wel zin heeft dat hij naar de dienst komt. Toch kunnen christenen het fijn vinden ’s zondags tussen medechristenen in te zitten. Dit komt vooral voor bij oosters-orthodoxe christenen, voor wie het gebeuren van de kerkdienst belangrijker is dan de woorden die er gesproken worden. Wel is het zinnig om na te gaan of kerkdiensten of pastoraat in hun eigen taal mogelijk is.

>>naar boven

Internationale bijeenkomsten

Doorverwijzing bij verhuizing/terugkeer

Nuttige websites

  • Op de website van de PKN kunt u zoeken naar migrantenkerken voor diverse talen en in diverse plaatsen.
  • Informatie- en adviespagina's Kerk in Actie (diaconaat PKN)
  • Handige informatie voor Werk in de Kerk, variŽrend van informatie over leidinggeven tot artikelen over gebed. Zie vooral ook het artikel' 'ex-moslims en discipelschap' 
  • Transvision levert vertaalinstallaties voor kerkdiensten.

>>naar boven

Door u op te geven voor onze emailnieuwbrief blijft u op de hoogte van activiteiten en ontwikkelingen omtrent vluchtelingen