Je vraagt je af hoe de asielprocedure in elkaar zit en hoe opvang is geregeld. Op deze pagina bieden we je een beknopt overzicht.
Herziening per 12 juni 2026
Op 12 juni 2026 is het Europese Migratiepact ingevoerd. Dit heeft geleid tot wijzigingen in de asielprocedure. De Nederlandse overheid heeft daarbovenop nog meer wijzigingen ingevoerd. De wijzigingen zijn op deze pagina verwerkt. Daarnaast zijn er nog de ‘oude’ asielaanvragen van voor 12 juni 2026. Daarover vind je onderaan de pagina ook nog enige informatie.
Op deze pagina:
- Asiel aanvragen
- Behandeling van de asielaanvraag
- Opvang
- Besluit
- Oude procedures
- Meer informatie
- Contact met het juridische team van Gave
Asiel aanvragen
Als iemand naar Nederland vlucht, is het belangrijk dat hij zo snel mogelijk asiel aanvraagt. Dat kan overal in Nederland op een politiebureau. Het kan ook bij aankomst op Schiphol. Voor een volwassen asielzoeker heeft dat het nadeel, dat hij tijdens de procedure het aanmeldcentrum op Schiphol niet mag verlaten.
Meldt iemand zich op een politiebureau, dan krijgt hij een OV chipkaart en uitleg in zijn taal hoe hij in Ter Apel kan komen. Daar meldt hij zich officieel aan. Als hij wil, kan hij een medische intake krijgen en een eerste introductie op de asielprocedure. Komt hij uit een land waar tuberculose heerst, dan is er een verplichte tbc check.
Tijdens het verblijf in het aanmeldcentrum wordt gevraagd naar identiteit, nationaliteit, familiebanden, reisroute en de reden voor de asielaanvraag. Aan de hand daarvan vindt triage plaats: er wordt besloten of de vreemdeling de korte of de standaardprocedure doorloopt. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van informatie uit andere Europese landen, als iemand daar bekend is.
Het verblijf in het aanmeldcentrum duurt in principe drie dagen, als mensen tenminste kunnen doorstromen naar andere opvangplekken.
Oekraïners
Oekraïners hoeven geen asiel aan te vragen, voor hen geldt een speciale regeling, de zogeheten tijdelijke bescherming. Zie onze pagina Rechten voor Oekraïners.;
Behandeling van de asielaanvraag
Op basis van de triage volgt een korte of standaard asielprocedure. In beide gevallen is de asielzoeker vanuit Ter Apel doorverhuisd naar een ‘gewoon’ azc of een van de vele noodopvanglocaties. Het is niet uitgesloten dat de asielzoeker gedurende de procedure vaker verhuist, bijvoorbeeld als zijn locatie gesloten wordt of om dichter bij een IND kantoor te verblijven als zijn gehoor gaat plaatsvinden.
Korte asielprocedure
De korte procedure geldt, als de vreemdeling zijn asielaanvraag in een ander Europees land moet indienen. Dit is bijvoorbeeld het geval:
- als hij gezinsleden heeft in dat land
- als hij gereisd heeft met een Schengen-visum van dat land
- als hij via dat land Europa is binnengekomen
- of als hij de afgelopen zes jaar een opleiding in dat land heeft afgerond.
De korte procedure geldt ook als de vreemdeling:
- afkomstig is uit een zogeheten veilig land van herkomst
- verblijfsrecht heeft in een ander veilig land
- als de IND sterke aanwijzingen heeft van valse informatie
- wanneer de vreemdeling langer dan twee dagen gewacht heeft met zijn asielaanvraag, wat twijfel geeft over de noodzaak van asiel
- of een nieuwe asielaanvraag indient na afwijzing van de eerste of eerdere aanvragen.
De korte procedure duurt maximaal drie maanden. Een gehoor is niet altijd nodig. Als het wel nodig is vanwege ontbrekende informatie, is het vaak een kort gehoor van een halve dag, al kan soms een langer gehoor nodig zijn.
Standaard asielprocedure
Bij de standaard asielprocedure krijgt de vreemdeling altijd een gehoor. Dit gehoor duurt vaak een hele dag. Als het gaat om een complexe asielaanvraag wordt vaak een tweede gehoordag ingepland, bijvoorbeeld als de vreemdeling zegt dat hij risico loopt vanwege bekering. Het gehoor gaat vooral over de vluchtreden: wat is er gebeurd, waarom denkt u dat u wordt gezocht, of (bij bekering): waarom is uw nieuwe geloof belangrijk voor u?
De standaardprocedure duurt in principe zes maanden en kan verlengd worden naar 12 maanden.
Rechtshulp
Als er een gehoor plaatsvindt, krijgt de vreemdeling een advocaat toegewezen die een paar dagen voor het gehoor een gesprek met hem heeft. Na het gehoor krijgt de advocaat een geluidsopname van het gehoor en kan de asielzoeker samen met zijn advocaat correcties en aanvullingen aan de IND doorgeven.
De asielzoeker kan ook terecht bij VluchtelingenWerk voor vragen en advies. Op een aantal locaties is er een inloopspreekuur en anders kan een videoafspraak gemaakt worden.
Opvang
De asielzoeker verblijft in een asielzoekerscentrum (azc) of in een noodopvang. Deze worden beheerd door COA. Er is ook opvang in een crisisnoodopvanglocatie (cno) die door de plaatselijke gemeente beheerd wordt.
In een (crisis-)noodopvanglocatie wordt de hoofdmaaltijd verstrekt en soms ook broodmaaltijden. In een azc kan de asielzoeker zelf koken. Bewoners krijgen weekgeld, waarbij rekening gehouden wordt met het aantal maaltijden dat de asielzoeker zelf moet (kan) inkopen. Daarnaast is er voorzien in basale medische zorg en een aansprakelijkheidsverzekering. Als de asielzoeker werkt of eigen vermogen heeft, wordt een bijdrage in de kosten verwacht.
Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers) krijgen passende opvang, afhankelijk van hun leeftijd. Zij hebben recht op onderwijs en gaan (als het goed is) naar school. Op grotere azc’s is vaak een basisschool en anders gaan de kinderen naar een basisschool in de buurt. Middelbare scholieren gaan eerst naar een schakelklas voordat ze naar een gewone middelbare school kunnen.
Besluit
Na het gehoor en het indienen van de correcties en aanvullingen, moet de IND een besluit nemen. Dit houdt in dat de asielaanvraag wordt ingewilligd of afgewezen.
Er is asiel verleend
Als de asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt, wordt hij gekoppeld aan een gemeente voor een woning. Dit kan nog maanden duren. Het staat hem vrij om zelf woonruimte te zoeken. Hij komt dan niet meer in aanmerking voor een sociale huurwoning van de gemeente, tenzij hij gebruik maakt van de logeerregeling van COA.
De statushouder krijgt een verblijfsdocument dat drie jaar geldig is. Daarna kan deze verlengd worden als de reden waarvoor asiel is verleend nog steeds bestaat. Het wordt niet verlengd als het in het eigen land weer veilig is. Het verblijfsdocument kan ingetrokken worden als de statushouder in zijn land van herkomst op vakantie is geweest. Het is dan blijkbaar niet zo onveilig als hij gezegd heeft.
Bij afwijzing
Als de asielaanvraag in de standaard procedure is behandeld en wordt afgewezen, mag de vreemdeling nog 28 dagen in de opvang blijven. Bij behandeling in de korte procedure mag dat niet altijd.
In die 28 dagen krijgt de vreemdeling drie gesprekken met de Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V) die vertelt welke stappen hij moet zetten om zelfstandig terug te keren naar het land van herkomst. De vreemdeling kan ook hulp krijgen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).
De asielzoeker kan bij de rechtbank in beroep gaan tegen de afwijzing. Vaak mag hij in de opvang blijven tot er uitspraak is gedaan. Soms moet de advocaat een voorlopige voorziening aanvragen om te zorgen dat de asielzoeker in de opvang mag blijven.
Als de rechtbank uitspraak heeft gedaan kan de asielzoeker nog in hoger beroep bij de Raad van State. Ook de IND kan in hoger beroep gaan. Als de asielzoeker dat verliest, is hij helemaal uitgeprocedeerd. Als hij gelijk krijgt, heeft hij nog niet automatisch een verblijfsvergunning. Het betekent alleen dat de IND opnieuw een besluit moet nemen. Daarbij moet de IND wel rekening houden met het oordeel van de rechtbank of de Raad van State. Soms is het oordeel dat de motivatie van de afwijzing onvoldoende is. Dan kan de IND opnieuw afwijzen en daar een andere motivatie voor geven. Bij een nieuwe afwijzing kan de asielzoeker weer in beroep.
Oude procedures
Als een asielaanvraag voor 12 juni 2026 is ingediend, geldt een overgangsregeling. Het belangrijkste is, dat de asielzoeker en zijn advocaat in de oude procedure eerst nog konden reageren op een voornemen tot afwijzing van de asielaanvraag. Dat kon aanleiding zijn om de asielaanvraag toch in te willigen. In de nieuwe procedure wordt het voornemen overgeslagen en komt altijd meteen het definitieve besluit. De asielzoeker en zijn advocaat kunnen alleen nog bij de rechtbank hun bezwaren tegen de visie van de IND bekend maken.
Als voor 12 juni 2026 al een voornemen is afgegeven, kan de advocaat daar nog steeds op reageren. Was er 12 juni nog geen voornemen, dan komt dat er niet meer, dan worden de nieuwe regels gevolgd. Dat geldt ook als de IND na een beroepsprocedure met een nieuw besluit moet komen.
Belangrijk is verder, dat de minister heeft besloten dat nieuwe asielaanvragen die vanaf 12 juni 2026 zijn ingediend voorrang krijgen. Hij wil namelijk voldoen aan de Europese afspraak om de nieuwe asielaanvragen binnen zes maanden af te handelen. De wachttijden van de ‘oude’ asielaanvragen waren de afgelopen jaren echter opgelopen tot meer dan twee jaar. Die wachttijden kunnen dus nog verder gaan oplopen tot vele jaren. De minister heeft een plan om dat te voorkomen, maar of dat gaat werken valt nog te bezien.
Meer informatie
- Elke asielzoeker kan terecht bij VluchtelingenWerk voor hulp met de asielprocedure en bij vragen over allerlei regelingen. Veel informatie is ook te vinden op de website Refugeehelp in diverse talen.
- De opvang wordt (meestal) verzorgd door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Asielzoekers kunnen veel informatie vinden op MyCOA.nl.
- Asielzoekers en statushouders die nog in COA-opvang verblijven hebben een meldplicht (meestal wekelijks). Indien nodig kan ontheffing worden aangevraagd.
- Alleenstaande minderjarige asielzoekers krijgen aangepaste opvang en begeleiding door Nidos.
Contact met het juridische team
Wil je een concrete situatie met ons bespreken of heb je nog vragen, neem dan gerust contact op met ons juridische team.
