Veel mensen zijn geraakt door het leed in Oekraïne en zoeken naar informatie waarmee ze kunnen helpen. Op deze pagina wordt verder toegelicht welke mogelijkheden en rechten Oekraïense vluchtelingen momenteel hebben in Nederland.
Laatste update 7 augustus 2026
Op deze pagina:
Inschrijving bij de gemeente
Als iemand uit Oekraïne is ingeschreven bij de gemeente, kan hij gebruik maken van de regelingen van de ‘Tijdelijke bescherming’. Verderop op deze pagina wordt de regeling verder uitgelegd. De Tijdelijke bescherming geldt voor:
- Mensen met een Oekraïens paspoort;
- Mensen die op 23 februari 2022 een vluchtelingenstatus of een permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne hadden (‘derdelanders’).
Oekraïners kunnen zich inschrijven bij de gemeente waar ze een woonadres hebben, ook als het een tijdelijk adres is zoals een gastgezin of noodopvang. Kijk voor meer informatie op de website van de IND, ook als iemand geen Oekraïens paspoort of verblijfsvergunning bij zich heeft.
Mensen uit Oekraïne die niet in aanmerking komen voor de Tijdelijke bescherming, kunnen eventueel asiel aanvragen.
Tijdelijke bescherming
De EU heeft op 3 maart 2022 de zogeheten ‘Tijdelijke beschermingsrichtlijn” geactiveerd. Hiermee ontvangen Oekraïners de volgende rechten:
- Het recht om een verblijfstitel te ontvangen;
- Het recht om in loondienst of als zelfstandige te werken;
- Het recht op een fatsoenlijk onderkomen (huisvesting)
- Het recht op sociale bijstand, financiële ondersteuning en medische zorg;
- Het recht van kinderen jonger dan 18 jaar om onder dezelfde voorwaarden als onderdanen van een EU-land onderwijs te kunnen ontvangen.
De tijdelijke bescherming wordt zolang als nodig jaarlijks verlengd. Momenteel geldt het tot 4 maart 2028.
Vanaf 5 augustus 2026 komen dienstplichtingen niet meer in aanmerking voor de Tijdelijke bescherming.
Hieronder vind je informatie over de regelingen. Onder “Handige websites” verderop, vind je links naar websites die uitgebreidere, actuele informatie bieden.
Bewijs van verblijf
Naast de inschrijving bij de gemeente moeten mensen uit Oekraïne nog een korte aanmeldprocedure bij de IND doorlopen. Ze krijgen dan een ‘bewijs van verblijf‘ in Nederland.
Huisvesting
Goede huisvesting regelen voor de Oekraïense vluchtelingen is niet eenvoudig. Opvang wordt vooral lokaal geregeld. Veel gemeentes hebben een pagina over de voorzieningen voor Oekraïners op hun website staan, daar kun je vaak veel informatie vinden. Op onze website vind je tips voor gastgezinnen.
Werk en financiën
Oekraïners mogen werken zonder werkvergunning. Oekraïners die geen verblijfsvergunning hebben, hebben echter geen recht op een sociale uitkering. Er wordt wel leefgeld verstrekt. Gemeenten mogen dit bedrag uitkeren in geld of ook deels in natura.
Oekraïners die bij een gastgezin inwonen krijgen ter aanvulling nog een extra bedrag. Voor de duidelijkheid: dit geld wordt uitgekeerd aan het Oekraïense gezin, niet aan het gastgezin. Het is wel mogelijk afspraken te maken over een financiële bijdrage. Voor actuele informatie zie Rijksoverheid.
Oekraïners kunnen na aankomst in Nederland snel een betaalrekening openen. Informatie is te vinden op de website van van Betaalvereniging Nederland met doorverwijzing naar de verschillende banken.
Medische zorg
Actuele informatie over medische zorg voor Oekraïners vind je bij de Zorgverzekeringslijn. Hier staat informatie voor:
- zorgverleners
- vrijwilligers en hulpverleners
- de Oekraïners zelf, zowel in het Oekraïens als in het Russisch
De informatie is aan verandering onderhevig, houd de website dus in de gaten voor wijzigingen.
Onderwijs
Kinderen tot 18 jaar hebben recht op onderwijs. Het regelen daarvan is een hele uitdaging. De uitvoering kan per gemeente verschillen. Voor informatie kun je daarom het beste de Oekraïne-pagina’s van de website van je eigen gemeente raadplegen.
Handige websites
- Op de website RefugeeHelp staat veel nuttige informatie in vier talen: Oekraïens, Russisch, Engels en Nederlands. Hier kunnen mensen ook locaties vinden voor inloopspreekuur bij VluchtelingenWerk en een afspraak maken voor een online consult.
- Bij de Zorgverzekeringslijn is veel informatie te vinden over gezondheidszorg.
- Voor informatie over reizen naar Nederland en verblijfsrecht, kun je ook terecht op de website van de IND.
- Tenslotte heeft VluchtelingenWerk een overzichtspagina gemaakt voor veel gestelde vragen.
Asiel aanvragen
Door de Tijdelijke bescherming is het niet nodig voor Oekraïners om asiel aan te vragen. Asielaanvragen worden voorlopig ook niet in behandeling genomen.
Ook mensen die op 23 februari 2022 een vluchtelingenstatus of een permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne hadden, hoeven geen asiel aan te vragen. Voor hen gelden dezelfde regels als voor mensen met de Oekraïense nationaliteit.
Mensen die een tijdelijke verblijfsvergunning hadden in Oekraïne (voor bijvoorbeeld studie of werk) kwamen aanvankelijk ook in aanmerking voor de Tijdelijke Bescherming. Die regeling is definitief ten einde. Iedereen in deze groep moet op 4 september 2025 het land verlaten hebben, tenzij hij asiel heeft aangevraagd of een verblijfsvergunning heeft voor bijvoorbeeld studie of werk.
Foto: UN Women/Aurel Obreja
