Rechten voor Oekraïners

Veel mensen zijn geraakt door het leed in Oekraïne en zoeken naar informatie waarmee ze kunnen helpen. Op deze pagina wordt verder toegelicht welke mogelijkheden en rechten Oekraïense vluchtelingen momenteel hebben in Nederland.

Laatste update 19 juli 2022

Op deze pagina:

Inschrijving bij de gemeente

Als iemand uit Oekraïne is ingeschreven bij de gemeente, kan hij gebruik maken van de regelingen van de ‘Tijdelijke bescherming’. Verderop op deze pagina wordt de regeling verder uitgelegd. Deze mogelijkheid geldt voor:

  • Mensen met een Oekraïens paspoort;
  • Mensen die op 23 februari een vluchtelingenstatus of een permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne hadden.
  • Mensen die op 23 februari een tijdelijke verblijfsvergunning voor Oekraïne hadden, bijvoorbeeld voor studie of werk, én op 19 juli 2022 ingeschreven stonden bij een Nederlandse gemeente.

Oekraïners kunnen zich inschrijven bij de gemeente waar ze een woonadres hebben, ook als het een tijdelijk adres is zoals een gastgezin of noodopvang. Kijk voor meer informatie op de website van de IND, ook als iemand geen Oekraïens paspoort of verblijfsvergunning bij zich heeft.

Had iemand een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne voor, bijvoorbeeld, studie of werk? En was hij op 19 juli 2022 nog niet ingeschreven bij een Nederlandse gemeente? Dan is die inschrijving niet meer mogelijk. Hij kan wel asiel aanvragen als het niet veilig is om naar het land terug te keren waar hij oorspronkelijk vandaan komt. Zie ook de informatie van de IND.

Naar boven

Tijdelijke bescherming

De EU heeft op 3 maart 2022 de zogeheten ‘Tijdelijke beschermingsrichtlijn” geactiveerd. Hiermee ontvangen Oekraïners de volgende rechten:

  • Het recht om een verblijfstitel te ontvangen;
  • Het recht om in loondienst of als zelfstandige te werken;
  • Het recht op een fatsoenlijk onderkomen (huisvesting)
  • Het recht op sociale bijstand, financiële ondersteuning en medische zorg;
  • Het recht van kinderen jonger dan 18 jaar om onder dezelfde voorwaarden als onderdanen van een EU-land onderwijs te kunnen ontvangen.

De maatregel geldt voorlopig voor één jaar.

Hieronder vind je informatie over de regelingen zoals die nu bekend zijn. Als er meer bekend wordt of er wijzigingen zijn, proberen we dat op deze pagina zo goed mogelijk bij te werken. Onder “Handige websites” verderop, vind je links naar websites die uitgebreidere, actuele informatie bieden.

Naar boven

Bewijs van verblijf

Naast de inschrijving bij de gemeente moeten mensen uit Oekraïne nog een korte aanmeldprocedure bij de IND doorlopen. Dit wordt vanaf juli langzaamaan opgestart. Ze krijgen dan een ‘bewijs van verblijf‘ in Nederland. Tot die tijd is inschrijving bij de gemeente voldoende, om gebruik te maken van de regelingen voor tijdelijke bescherming.

Naar boven

Huisvesting

Goede huisvesting regelen voor de Oekraïense vluchtelingen is niet eenvoudig. Momenteel wordt dit georganiseerd door de veiligheidsregio’s. Soms is er opvang in grote hallen met veldbedden, maar dat moet uiteraard niet te lang duren. Opvang wordt vooral lokaal geregeld. Veel gemeentes hebben een pagina over de voorzieningen voor Oekraïners op hun website staan, daar kun je vaak veel informatie vinden. Op onze website vind je tips voor gastgezinnen.

Naar boven

Werk en financiën

Sinds 1 april mogen Oekraïners werken zonder werkvergunning. Oekraïners die geen verblijfsvergunning hebben, hebben echter geen recht op een sociale uitkering. Op 18 maart is besloten wel leefgeld te verstrekken. Dat is op dit moment 260 euro per maand per persoon, ook voor kinderen. Gemeenten mogen dit bedrag uitkeren in geld of ook deels in natura.

Oekraïners die bij een gastgezin inwonen krijgen ter aanvulling nog een extra bedrag van 215 per maand (55 euro voor kinderen). Voor de duidelijkheid: dit geld wordt uitgekeerd aan het Oekraïense gezin, niet aan het gastgezin. Het is wel mogelijk afspraken te maken over een financiële bijdrage. Voor actuele informatie zie Rijksoverheid.

Oekraïners kunnen een tijdelijke rekening openen bij Bunq. Hiermee kunnen ze in de EU betalingen doen. Andere banken bieden inmiddels ook mogelijkheden, zie de informatie op de website van van Betaalvereniging Nederland met doorverwijzing naar de verschillende banken.

Naar boven

Medische zorg

Actuele informatie over medische zorg voor Oekraïners vind je bij de  Zorgverzekeringslijn. Hier staat informatie voor:

  • zorgverleners
  • vrijwilligers en hulpverleners
  • de Oekraïners zelf, zowel in het Oekraïens als in het Russisch

De informatie is aan verandering onderhevig, houd de website dus in de gaten voor wijzigingen.

Naar boven

Onderwijs

Kinderen tot 18 jaar hebben recht op onderwijs. Het regelen daarvan is een hele uitdaging. De uitvoering kan per gemeente verschillen. Voor informatie kun je daarom het beste de Oekraïne-pagina’s van de website van je eigen gemeente raadplegen.

Naar boven

Handige websites

Op de website RefugeeHelp staat veel nuttige informatie in vier talen: Oekraïens, Russisch, Engels en Nederlands. Daarnaast is bij de Zorgverzekeringslijn ook veel informatie te vinden over gezondheidszorg. Voor verder informatie over reizen naar Nederland en verblijfsrecht, kun je ook  terecht op de website van de IND. Tenslotte heeft VluchtelingenWerk een overzichtspagina gemaakt voor veel gestelde vragen.

Naar boven

Asiel aanvragen

Door de Tijdelijke bescherming is het niet nodig voor Oekraïners om asiel aan te vragen. Asielaanvragen worden voorlopig ook niet in behandeling genomen en Oekraïners krijgen ook geen opvang in de toch al volle azc’s. In plaats daarvan worden in de 25 veiligheidsregio’s andere opvangplekken speciaal voor Oekraïners aangeboden.

Ook mensen die op 23 februari een vluchtelingenstatus of een permanente verblijfsvergunning voor Oekraïne hadden, hoeven geen asiel aan te vragen. Voor hen gelden dezelfde regels als voor mensen met de Oekraïense nationaliteit. Dit geldt ook voor mensen die een tijdelijke verblijfsvergunning hadden in Oekraïne én die op 19 juli ingeschreven stonden bij de gemeente.

Had iemand een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne voor, bijvoorbeeld, studie of werk? En was hij op 19 juli 2022 nog niet ingeschreven bij een Nederlandse gemeente? Dan is die inschrijving niet meer mogelijk. Hij kan wel asiel aanvragen als het niet veilig is om naar het land terug te keren waar hij oorspronkelijk vandaan komt.

Naar boven

 

 

Foto: UN Women/Aurel Obreja

“Ik maak me zorgen om mijn man. En ik heb continu verdriet, vooral als ik foto's zie uit de goede tijd.”

- Victoria

Lees het verhaal van Victoria »
Artboard facebook google+ instagram linkedin maps pinterest twitter vimeo youtube world