Heb oog voor EritreeŽrs

De eerste reacties vorige week op de komst van de vele Eritrese asielzoekers gingen vooral over Nederland: De regering sprak over de tekorten in de opvang en over grensbewaking. Op de social media werd kennisgebrek gemengd met vreemdelingenhaat tot een giftige soep.
Het ontbrak veelal aan oog voor de EritreeŽrs zelf. Het regime in Eritrea is totalitair, de dienstplicht draconisch en loopt op tot meer dan tien jaar, het land staat op nummer twaalf van de ranglijst christenvervolging en meer dan vijftig procent van de vrouwen ondergaat er nog vergaande vormen van besnijdenis. Deze lijst kan ik nog aanvullen. Je land verlaat je niet zomaar: Het zijn universele waarden dat mensen verbonden zijn met hun familie, hun cultuur en hun land.
Ik wil niet ontkennen dat we hier in Nederland ook problemen ondervinden door de grotere aantallen asielzoekers. Die zijn er, en er is met name op internationaal terrein krachtdadig beleid nodig. Nee, het gaat me om de primaire reactie.
Premier Rutte sprak van 'ontwrichtend' en staatssecretaris Teeven van 'alarmerende aantallen' en 'let op in de trein'. Op plaatsen waar een 'pop-up-azc' start is de wereld te klein. De problemen van EritreeŽrs (en SyriŽrs) leken bij de bewindvoerders en in hun kielzog vele Nederlanders in het niet te vallen bij de dramatische problemen die wij Nederlanders ondervinden door hen op te vangen. Dan schaam ik mij voor Nederland. Nederland is gewoon voorbereid op het ad hoc opvangen van enkele duizenden asielzoekers, en in een rijk land als het onze valt daarnaast nog veel te improviseren.
Op een crisismoment als dit heb ik behoefte aan leiders die ons weer vertellen waarom we ook al weer vluchtelingen opvangen. Leiders die allereerst expliciet gaan staan voor -om het maar weer eens in de mond te nemen- onze joods-christelijke cultuur: Een cultuur waar naastenliefde en gelijkwaardigheid van mensen krachtig doorklinken. Dat dit offers vraagt en dat er ook misbruik van wordt gemaakt is een gegeven, maar deze waarden zijn te hoog om er risico's mee te nemen. Niet door het opnemen van asielzoekers maar door het loslaten van christelijke gastvrijheid verliezen we onze eigenheid.
In de joods-christelijke cultuur is helder wat de kracht van een woord is, en zeker het woord van een leider: Als het roer van een schip. Het impliciet meehuilen van juist leiders met xenofobe, egocentrische of zelfs racistische tendensen in de samenleving kan de koers van een samenleving veranderen richting een samenleving waar mededogen langzaam maar zeker wordt ingeruild voor haat.
Andersom sturen leiders -die liefde voor ontheemden in hun woorden laten meeklinken- ook. Daar is altijd moed voor nodig. Goed om te weten dat aan liefde Gods kracht wordt verleend. Gods liefde is krachtig, en kan ook een multicultureel geworden samenleving vorm geven. Evenwichtige leiders die het waarom en de kracht laten zien van gastvrijheid voor mensen in nood, voeden hoop in plaats van haat.

Jan Pieter Mostert - 26 mei 2014
directeur Stichting Gave