Wat zegt de Bijbel over omgang met vluchtelingen? 

Lianne boek

In april 2023 verscheen het nieuwste Gave-boek ‘De vreemdeling in ons midden; een Bijbelse ontdekkingstocht’. Het is het resultaat van diepgravend onderzoek door Lianne van der Zee en geeft antwoord op de kernvraag: wat zegt de Bijbel over omgang met vluchtelingen? 

Toen Lianne bij Gave kwam werken, kreeg ze vrij snel de vraag informatie te verzamelen over wat de Bijbel zegt over vluchtelingen. “Eigenlijk verwachtten ze een paar A4’tjes”, blikt ze lachend terug. Maar de toen pas afgestudeerde theoloog besloot deze vraag wetenschappelijk te benaderen en formuleerde de onderzoeksvraag: wat zegt de Bijbel over de omgang met vluchtelingen? “Wat ik doe, wil ik goed doen. Ik houd niet van halfbakken werk.” 

“Wat ik doe, wil ik goed doen. Ik houd niet van halfbakken werk.” 

Pittige opgave

Lianne richtte zich in het onderzoek primair op de Bijbel, maar maakte ook gebruik van secundaire bronnen, zoals commentaren. Beschouwingen en inlegkunde liet ze bewust achterwege. “Ik wilde het zo objectief mogelijk benaderen en het Woord laten spreken.”  

Het onderzoek zelf, dat twee jaar duurde, ervoer ze als een pittige opgave. “Het was doorbijten. Week in, week uit, zat ik met mijn laptop tussen de stoffige boeken in de bibliotheek van de theologische universiteit, terwijl mijn hart eigenlijk bij de vluchtelingen in het asielzoekerscentrum was. Een Nederlandse vrouw met wie ik bijbelstudie aan vluchtelingen gaf, zei tegen mij: wees dankbaar; je mag de hele dag de Bijbel bestuderen. Toen dacht ik: ja, zo kan ik het ook bekijken.” 

“Het was doorbijten, terwijl mijn hart eigenlijk bij de vluchtelingen was.”

Lianne onderzocht de vier verschillende woorden voor vreemdeling die gebruikt worden in het Oude Testament. De specifieke betekenissen daarvan zorgen voor nuancering die bij het lezen van de Nederlandse vertaling doorgaans wordt gemist. “Door het lezen in de grondtekst, wordt het duidelijk.”  

Verschillende vreemdelingen

  • ger: vreemdeling die in Israël woonde en zich vaak in hoge mate aanpaste aan de Israëlitische samenleving.
  • tosab: lijkt op ger, maar verbleef vaak tijdelijk in het land en assimileerde minder en werd daardoor geen onderdeel van het volk.
  • nokri en zar: economisch, cultureel en religieus onafhankelijke buitenlanders.

Ze proefde de zorg die God voor vreemdelingen heeft, zoals bijvoorbeeld verwoord in Leviticus en Deuteronomium. Deze zorg blijkt echter niet onbegrensd te zijn. “Als vluchtelingen bereid waren te assimileren, dan waren ze welkom om God te aanbidden. Maar als ze een gevaar voor de godsdienst waren, dan moesten de Israëlieten afstand houden. Het volk Israël was heilig en apart gezet. Het doel was dat andere volken door Israël God zouden leren kennen.” 

Eyeopener 

Mattheüs 25 was voor Lianne een eyeopener. “Dit wordt vaak uitgelegd als goeddoen aan alle migranten, wat doorgaans resulteert in een soort van sociale gerechtigheid. Maar Jezus zegt hier: aan de geringste broeders van Mij. Dat waren zijn discipelen en volgelingen die op weg gingen om Zijn woord te verkondigen.  

Paulus werd bijvoorbeeld tijdens zijn rondreizen opgevangen door gelovigen. Hiertoe werden ze in één van de brieven ook opgeroepen: doe goed aan allen, maar vooral aan de huisgenoten van het geloof. Hebben wij ook oog voor christenen die op doorreis zijn of die naar Nederland zijn gevlucht?” 

Eén doel 

Nadat uiteindelijk alle stof was neergedaald, kwam voor Lianne de kern bovendrijven. “In alles staat Gods eer centraal. Dat was al vanaf het begin van de schepping en dat lezen we ook in Openbaring, waar alle volken voor de troon staan. Daar is maar één doel: de aanbidding van het Lam. Hier gaat het om. Ook voor de vluchtelingen. Het is dus belangrijk om met hen het Evangelie te delen.”   

“De aanbidding van het Lam. Hier gaat het om. Ook voor de vluchtelingen.”

Spannende brug 

Het omvangrijke onderzoek van meer dan honderd pagina’s stuurde Lianne op eigen initiatief naar een theologische uitgeverij die onmiddellijk enthousiast reageerde. Toch duurde het nog lange tijd voordat de knoop werd doorgehakt om het als boek te publiceren.

Daarvoor moest ze het onderzoek aanvullen met een extra hoofdstuk: een praktische toepassing om een brug te slaan naar vandaag. “Dat vond ik het spannendst. Je leert als theoloog dat jouw mening er niet toe doet. Een persoonlijke interpretatie kan voor een ander heel anders zijn. Maar ik hoop dat de lezers meegaan in de reis.” 

Het boek, aangevuld met een gratis online videoserie en een podcast, is tevens het sluitstuk van haar werk bij Gave. Per 1 mei zet Lianne zich in voor de internationale kerkgemeenschap waar zij en haar man nu voorgangersechtpaar zijn. “Dat heeft echt mijn hart.” 

Tekst: Anna Klappe, foto: Luuk Wolters

 

Dit interview is deels gepubliceerd in Weergave 2, juli 2023

Lees meer over ons boek, de videoserie en podcast.

BLIJF OP DE HOOGTE

Mis niets van ons Gave nieuws en aanbod

Meld je aan voor onze nieuwsbrief
Artboard facebook google+ instagram linkedin maps pinterest twitter vimeo youtube world