Liefdevol omgaan met cultuurverschillen

Ernstig kijkt Samuel mij aan. “Je moet je dochter in de gaten houden, dat wil ik je echt op je hart drukken,” zegt hij. Ik zit met hem in de kantine van Haarlem Kennemerland, waar we iedere week voetballen met buitenlandse gasten uit de noodopvang in Haarlem. Regelmatig komen ze bij ons thuis. Ik verwonder mij altijd weer over het gemak waarmee Hanna, onze oudste van zestien, met hen omgaat. Ze kookt met hen en leert hen en passant Nederlandse woordjes. Zo’n vaart loopt het toch niet, denk ik naïef. Mijn dochter is maar met één ding bezig: eindexamen doen en beslissen welke studie ze moet kiezen.

Samuel woont al jarenlang in Nederland, maar is geboren en getogen in Libanon. Hij kent de Arabische cultuur van binnenuit. In diezelfde voetbalkantine had ik kort daarvoor een gesprek gehad met vluchtelingen over het huwelijk en de man/vrouw-verhoudingen. Een van hen vertelde mij dat zijn aanstaande schoonmoeder een stokje had gestoken voor zijn huwelijk omdat hij geen huis kon kopen.

“Bij ons in Syrië behandelen we vrouwen alsof ze prinsessen zijn,” zegt hij. “Ze hoeven niet te werken. Ze hoeven geen vuilnisbakken buiten te zetten. Ze hoeven niets te doen en mogen lekker binnen blijven.” Hun paleis klinkt voor mij als een gevangenis. Ik besef ineens hoe groot de verschillen zijn.

Vrouwbeeld

Samuel bevestigt dat. En hij benadrukt nog eens: “Met dat vrouwbeeld zijn veel mannen naar Nederland gekomen. Als ze hier een onafhankelijke, mooie vrouw zien, dan denken ze dat zij beschikbaar is. En als het gaat om het veroveren van die vrouw, hebben ze geen grenzen. Natuurlijk geldt dat niet voor iedere man. Maar je moet er wel rekening mee houden. Houd je dochter in de gaten!”

Schoonmoeders

Een paar dagen later zit ik met Hanna in de auto te praten terwijl zij aan het chatten is met een van onze Syrische vrienden. Eenmaal thuis kijk ik op zijn Facebook-profiel. En wat schetst mijn verbazing: terwijl hij gezellig met mijn dochter zat te chatten, heeft hij op Facebook een tekst in het Arabisch geplaatst over schoonmoeders, die je op de koop toe krijgt als je hun dochter trouwt. En over het ‘veroveren van een meisje dat afstand houdt’. Ik had hem uitgenodigd om te komen eten, maar de twijfel slaat toe.

Eergevoel

Samuel schrikt als hij ziet wat er op Facebook staat. “Jij moet hem vertellen dat hij niet welkom is met Kerst,” is zijn advies. “En daarna wil ik wel met hem gaan praten. Hij heeft het nodig dat wij hem liefdevol leren hoe het hier werkt. Zoals ouders dat zouden doen.” Ik bid God om wijsheid voor ik mijn vriend een appje stuur. Ik ben bang dat zijn eergevoel zo’n knauw krijgt, dat dit het einde betekent van onze relatie. Ik vertel hem dat ik geschrokken ben van wat hij op Facebook heeft gezet. Dat ik hem heel graag mag, maar dat ik ook mijn dochter wil beschermen.

Al snel komt de reactie. “U heeft het allemaal verkeerd begrepen. En Samuel begrijpt het ook niet. De tekst is gewoon een Arabisch gezegde. Die heeft niets met uw dochter te maken.” Ik laat het maar even zo, maar blijf bij mijn beslissing. Een week later komt er een nieuw bericht: “Samuel heeft met mij gepraat, wilt u nu bij mij op bezoek komen?”.

Oliebollen

Enigszins nerveus rijd ik naar de Koepel. Volledig ten onrechte! Mijn vriend en ik hebben een mooie ontmoeting, waarin we veel van elkaar leren. Hij vertelt mij dat ouders in Syrië gezag over je hebben, zolang je niet getrouwd bent. En dat dat voor hem, als 19-jarige, best lastig is nu. Ik vertel hem hoe Hanna ernaar verlangt om op eigen benen te staan, zonder man. Hij kan het zich nauwelijks voorstellen… Het raakte mij dat mijn vriend geen flauw benul had van waar hij aan was begonnen met Hanna. Hij was misschien wel meer op zoek naar de veiligheid van een warm gezin dan naar een vrouw. Ik vraag hem of ik hem gekwetst hebt. “Nee”, zegt hij. “Ik respecteer u juist meer omdat u uw dochter beschermt. Dat is het belangrijkste.” Ik hoop zo dat deze jongen zijn weg gaat vinden in onze westerse cultuur. Bij het afscheid krijg ik een grote zak oliebollen mee. “I have a Dutch mum now”, glundert mijn zoon.

Tekst: Jacomine Oosterhoff
Foto: Jan Vonk