Piramides, farao’s en een eeuwenoude beschaving. Je zou denken dat we het over Egypte hebben, maar niets is minder waar. Hoewel het land momenteel vooral geassocieerd wordt met armoede en oorlog, is Soedan een ontzettend cultureel en historisch rijk land. In dit artikel hopen we Soedan beter te leren kennen; de cultuur, de complexe situatie in het land en bovenal de mensen die naar Nederland vluchten.
“Als ik terugdenk aan Soedan, mis ik de warme avonden waarop je ergens langs de Nijl op plastic stoelen koffie zit te drinken.”
Op deze pagina:
Waarom vluchten Soedanezen?
Al lange tijd speelt er veel in Soedan; staatsgrepen, conflicten en geweld. In 2023 is de situatie officieel erkent als burgeroorlog. Daarbij vechten niet alleen leden van een paramilitaire groep en het leger met elkaar, maar wordt er gericht geweld gebruik tegen gewone burgers. Denk dan aan drone aanvallen op ziekenhuizen en massamoorden. Zelfs kinderen zijn doelwit. Door al het geweld, en daarnaast extreme droogte, is er een ernstige humanitaire crisis ontstaan. Er is te weinig eten en water, en een groot gebrek aan medische hulp. De weinige christenen in het land, worden tevens ernstig vervolgd. In de afgelopen twee jaar is Soedan gestegen naar plek 4 op de ranglijst christenvervolging van Open Doors (2026).
De meeste mensen die vluchten zijn ontheemd binnen de landsgrenzen van Soedan of vertrekken naar buurlanden, zoals Zuid-Soedan.
Hoe zijn Soedanezen?
Soedan (niet te verwarren met Zuid-Soedan) is zo etnisch en cultureel divers, dat je eigenlijk niet kunt spreken van “de Soedanees”. Elke regio heeft zijn eigen muziek, eten, dialect, tradities en geschiedenis. Niet de eenvormigheid, maar juist die diversiteit is “typisch Soedanees.” Tegelijkertijd lijken Soedanezen bepaalde culturele karaktertrekken te delen.
Zo staan Soedanezen bekend als vrolijk en humoristisch. Ondanks de moeilijke geschiedenis houden ze van plagen, verhalen vertellen en samen lachen. Ze zijn relationeel en geïnteresseerd, nemen de tijd voor mensen met geduld. Ook zijn veel van hen religieus en waarde gericht. Ze vinden het belangrijk goed te leven en anderen te helpen. Familie-eer en bescheidenheid spelen daar een belangrijke rol bij. Ook respect voor ouderen is erg belangrijk. Natuurlijk verschillen al deze dingen per persoon.
“Hospitality isn’t just a polite gesture for us. It’s connected to the idea that you have a responsibility to make the person in front of you feel comfortable and looked after.” – Soedanees
De gemeenschapszin is prachtig; er wordt voor elkaar gezorgd. Tegelijkertijd ervaren sommige Soedanezen druk vanuit sociale verwachting. Wat anderen van je vinden is zó belangrijk, dat sommigen zich niet vrij voelen eigen keuzes te maken, zelfs als ze het ergens niet mee eens zijn. Een extreem voorbeeld daarvan is sociale druk rondom meisjesbesnijdenis.
Wat geloven Soedanezen?
Veruit de mensen uit Soedan zijn moslim, specifiek Soefi. Soefi islam is mystiek en spiritueel. Ze leggen sterk de nadruk op het beoefenen de dhikr, het herinneren van Allah. Zij ervaren dat ze echt een relatie met Allah hebben en dat Allah zorgt, troost en een plan heeft. In hoeverre Soedanezen hun geloof praktiseren verschilt, maar voor de meesten voelt het als een kernonderdeel van hun identiteit.
“In Nederland hebben we soms het idee dat we ons leven kunnen organiseren en beheersen. In Sudan zag ik vaker een bewustzijn van menselijke kwetsbaarheid en afhankelijkheid [van God].”
Andere stromingen van islam hebben soms moeite met Soefisme, omdat ze het vinden afwijken van de ware leer. Sommige tradities hebben bijvoorbeeld vermenging met animisme (zoals het dragen van amuletten en het eren van overleden Sjeiks).
Binnen Soedan denken mensen verschillend. Toch kan daar niet altijd openlijk over gepraat worden. Atheïsme “bestaat niet” en – hoewel je als buitenlander christen mag zijn – is het voor Soedanese bekeerlingen onveilig.
“Tijdens de ramadan kwam de vriendelijkheid en openheid nog meer naar voren. Overal zitten mensen op straat; je hoeft maar oogcontact te maken en je wordt uitgenodigd.”- Harmen Sas (ZOA)
Waar lopen Soedanezen tegenaan in Nederland?
- Individualiteit en zelfstandigheid. In Soedan heeft familie en wat de maatschappij van je verlangt veel meer invloed op je leven. Sommigen missen het gevoel van erbij horen en steun die ze daaruit ervaren. Anderen gedijen juist goed op de privacy en persoonlijke grenzen in Nederland.
- In Soedan is het dagelijks leven veel minder voorspelbaar. Daardoor zijn ze gewend aan spontaniteit en flexibele afspraken. Nederlanders gaan anders om met plannen. Daardoor kan een Nederlander denken dat iemand onbetrouwbaar is, terwijl diegene juist denkt: “Deze Nederlander heeft geen begrip voor mijn situatie.”
- Verhoudingen tussen mannen en vrouwen zijn anders in Soedan. Verwachtingen kunnen daardoor botsen of voor misverstanden zorgen. Als iemand je geen hand wil geven, kan dat bijvoorbeeld een teken zijn van respect i.p.v. afwijzing.
- Nee zeggen tegen uitnodigingen is in Nederland oké, daar hoeft geen lange of bijzondere uitleg bij te komen. Die directheid kan opgevat worden als afwijzing of gebrek aan enthousiasme. Soedanezen zijn namelijk gewend een diplomatieke uitleg te geven als ze bedanken voor een uitnodiging.
“Ik heb geleerd dat het accepteren van iemands beslissing ook een vorm van respect is.” – Soedanees
- Soedanezen zijn heel sociaal en leren anderen graag kennen door vragen te stellen, net als veel Nederlanders. Maar het type vragen is wellicht anders dan je gewend bent. Zo vragen ze gerust naar je leeftijd en of je single bent wanneer ze je voor het eerst ontmoeten. Dat is uit vriendelijke interesse, en niet bedoeld als schending van je privacy.
Tips in het contact met Soedanezen
-
-
- Solidariteit en elkaar helpen is waar Soedanezen in uitblinken. Het is mooi als je hen bijstaat, maar sta hen ook toe jou te helpen. Bijvoorbeeld bij je verhuizing, koken voor mensen in de gemeente of iets anders. Zo kan je een gelijkwaardig contact opbouwen en elkaar tot zegen zijn.
- Koffie, thee en eten aanbieden is een manier om respect en verbondenheid te tonen. Als iemand kort in Nederland is, kan het zijn dat het als ongemakkelijk wordt ervaren als je een aanbod van drinken weigert, omdat voor hen onduidelijk is wat je daarmee wil communiceren.
- Neem de tijd om elkaar te begroeten en te vragen hoe het met familie gaat, voordat je “ter zake” komt in een gesprek. Relatie is vaak belangrijker dan tijd.
- Het kan pijnlijk zijn als Soedan gereduceerd wordt tot “armoedig” of “oorlogsgebied.” Het is óók een land waar zoveel moois vandaan komt. Vraag daar gerust naar zonder het voor de ander in te vullen: wat mis je aan Soedan? Wat zou je willen dat mensen wisten over Soedan? Wie is je favoriete artiest uit Soedan?
- Vergist iemand zich? Corrigeer iemand dan niet en public. Toon ook extra respect naar ouderen.
- Soedanezen spreken hun mening niet altijd uit. Bijvoorbeeld uit veiligheidsoverwegingen. Ga er dus niet vanuit dat ze allemaal dezelfde mening delen over vrouwenrechten, politiek of religie. Stilzwijgen is niet instemmen.
-
Hoe deel je Gods liefde?
- Ben je ouder dan degene met wie je contact hebt? Vertel verhalen uit je eigen leven met God. Doe dit bewust en integer; Soedanezen hebben respect voor leeftijd en dat brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Laat je daden overeenkomen met je woorden.
- Geloof is geen taboe in Soedan. Het wordt vaak enorm gewaardeerd als je aanbiedt voor iemand te bidden.
- In Soedan zijn islamisten (niet te verwarren met islamieten) die hun zienswijze op geloof opleggen aan anderen. Daar zit pijn en wantrouwen. Wees dus terughoudend discussies aan te gaan en waak tegen een kritische houding naar hen.
- Soedanezen blinken uit in behulpzaamheid. Ze zien dat je je geloof serieus neemt als je integer leeft. Open je hart voor de armen, oefen je in gastvrijheid en help je vrienden.
I find it difficult to build a close friendship with someone whose religious views include judging, threatening or restricting people like me. It’s not that I reject someone for being religious. It’s that, depending on their beliefs and how they act on them, being open about my own views could put me at risk – Soedanees
Cijfers
- In het eerste kwartaal van 2026 vroegen 485 Soedanezen voor de eerste keer asiel aan in Nederland. Een flinke stijging ten opzichte van 2025, toen waren dit er namelijk nog 45 (Centraal Bureau voor Statistiek).
- 1 op de 3 Soedanezen is ontheemd (UNHCR, oktober 2026).
- Veruit de meeste mensen zijn gevlucht binnen de landsgrenzen (6,4 miljoen) of naar buurlanden zoals Tsjaad en Egypte. (UNHCR).
Disclaimer: Omdat het Soedanese volk groot en divers is ontkomen wij niet aan generalisaties. Het kan zijn dat jij of jouw relatie zich niet herkent in de hier genoemde beschrijvingen. Om je zoveel mogelijk waarheidsgetrouwe informatie te verschaffen hebben wij de inhoud van deze pagina bij meerdere deskundigen gecheckt.
Foto: UN Women/Maimana El Hassan (cc licentie)
