Polarisatie over vluchtelingen

19 juli 2024

Hoe we omgaan met vluchtelingen is maatschappelijk een gevoelig thema. Vooral sinds de verkiezingen in november en de vorming van de nieuwe regering, merken we dat juist dit punt zorgt voor hoogspanning. Gave neemt doorgaans geen politiek standpunt in, maar we merken dat we hierover niet stil kunnen blijven. Algemeen directeur Jan Pieter Mostert schreef daarom een opiniestuk.

Jezus Zelf leert ons dat ieder mens waardevol is, ongeacht maatschappelijke positie, sekse of afkomst. Hij had zelfs juist meer aandacht voor mensen die kwetsbaar of arm waren, of – al dan niet door eigen schuld – in de problemen zaten. Als we dit doortrekken naar het heden, dan kunnen we niet anders dan concluderen, dan dat verblijfsstatus of nationaliteit er niet toe doen zodra je een medemens ontmoet. Hij of zij is waardevol, omdat het een mens is. Voor vluchtelingen is het daarom bovenal van belang dat zij worden gezien als medemensen. De verblijfsstatus is daaraan ondergeschikt.

Feit en context

Er wordt veel beweerd over asielzoekers: criminaliteit, het inpikken van woningen, dat Nederland veel meer mensen opneemt dan andere landen, en nog tal van andere beweringen. Toegegeven; op sommige plaatsen in de samenleving merken we serieuze problemen. Zo heeft een klein dorp als Ter Apel veel te verduren. In sommige stadswijken komen wel erg veel nieuwkomers terecht, waardoor de sociale samenhang verloren gaat. En ja, er zijn te weinig woningen, vooral in de sociale sector. Toch is de overlast rond de asielzoekerscentra beperkt. Kijk hierbij bovendien naar de context. Er zijn meer dan tweehonderd azc’s in Nederland; bij verreweg de meeste gaat het gewoon goed en zij komen nooit in het nieuws. De criminaliteit is op of rond azc’s nauwelijks hoger dan in een gewone stadswijk. Daarbij wonen op een azc relatief veel jonge mannen die geen nuttige dagbesteding hebben. Vergelijk dit eens met Nederlandse jongeren die in een soortgelijke situatie zitten; zij zijn doorgaans hoger vertegenwoordigd in de criminaliteitscijfers.

“Werkelijkheid is complexer dan de vele oneliners die rondgaan.”

Van alle nieuwkomers in ons land, is ongeveer vijftien procent asielzoeker. Dat legt inderdaad in zekere mate beslag op de schaarse woningen. Maar de asielzoekers zijn zeker niet dé veroorzaker van de problemen. Hoewel er op dit moment wel meer asielzoekers het land binnenkomen dan voor corona, is dit omgerekend per hoofd van de bevolking niet meer dan in andere Europese landen. Nederland zit hierbij in de middenmoot.

Dit zijn maar een paar voorbeelden van de vele beweringen over asielzoekers. Houd hierbij in gedachten dat de werkelijkheid complexer is dan de vele oneliners die rondgaan.

Beeldvorming

Er worden veel uitspraken gedaan over ‘de asielzoekers’. Toenmalig prinses Máxima zei dat ‘de Nederlander’ niet bestaat, maar ‘de asielzoeker’ bestaat al helemáál niet. De groep asielzoekers is qua samenstelling zeer divers: jong, oud en alles er tussenin, ongelovig, moslim of christen, zwart, getint of wit, van hoog ontwikkeld tot ongeschoold, haantje-de-voorste of juist teruggetrokken. Het is belangrijk dat te blijven zien en je niet te verliezen in een dramatische of juist romantische beeldvorming. Vooral het idee dat ‘asielzoekers’ allemaal moslim, profiteur en crimineel zijn, kan grote schade aanrichten. Heel gewone of juist kwetsbare mensen worden daar het slachtoffer van.

Gods vingerafdruk

Toen ik net directeur van Gave was, bezocht de inmiddels overleden Anne van der Bijl mij. De oprichter van Open Doors had een grote liefde voor christenen in verdrukking, maar ook voor moslims. “Jan Pieter,” zei hij tegen mij, “moslims hebben het evangelie nodig. Als het niet naar hen toe gaat in hun land, komen ze wel naar jouw land. Als je in jouw land niet naar hen toe gaat, komen ze wel naar jouw stad. Als je in je stad niet naar hen toegaat, komen ze wel bij je in de straat. En als je in jouw straat niet naar hen toe gaat, dan zouden ze wel eens over je kunnen gaan heersen.” Anne keek met andere ogen, met een Koninkrijksblik. Hij zette je aan het denken. Soms denk ik Gods vingerafdruk te zien in de vluchtelingenstroom. Tijdens de Syriëcrisis van 2015, zagen we dat vluchtelingen in Turkije door de kleine kerkjes daar werden geholpen, net als verderop in Griekenland en in Oost-Europa. Het Lichaam van Christus kwam in beweging. In de ene kerk kregen ze eten, in de andere konden ze douchen of kleren wassen en bij een kerk verderop konden ze hun telefoons opladen. Door de liefde die ze onderweg ontvingen, stonden sommige vluchtelingen met een moslimachtergrond open voor het evangelie toen ze in West-Europa aankwamen.

Goede Nieuws

Heel wat asielzoekers komen uit landen waar evangelieverkondiging niet is toegestaan. Als Nederlandse christenen met hen in contact komen, zien we soms wonderen gebeuren. Vluchtelingen worden aangeraakt door het evangelie. Niet zelden gaat het Goede Nieuws dan weer verder naar landgenoten of via internet naar familieleden in het land van herkomst. Regelmatig treffen we ook op de azc’s christenen die hebben moeten vluchten vanwege hun geloof. Dit doet me vermoeden dat er achter de vluchtelingenstroom wel eens een regie van Boven kan zitten, hoger dan ik denken of beseffen kan. Hierdoor dringt steeds meer tot mij door: het is niet mijn eerste taak om me zorgen te maken over een al dan niet vol land, maar te zorgen dat ik een herkenbaar kind van God ben voor mijn naaste.

Jan Pieter Mostert

Gepubliceerd in Weergave, juni 2024