‘Oorlog.’ Grote kans dat dat inmiddels je eerste associatie is bij het land Jemen. Een verdrietige werkelijkheid, want er ligt zoveel rijkdom in de Jemenitische cultuur die daardoor onderbelicht blijft. In dit artikel leren we daarom Jemenieten beter kennen; de reden van hun vlucht, maar zeker ook de culturele normen, waarden en gebruiken die het volk uniek maken. Zo krijg je inzichten en concrete tips die je helpen vriendschappen te sluiten én Jezus’ liefde te delen.
Op deze pagina:
- Waarom vluchten zij?
- Wie ‘is’ de Jemeniet?
- Waar lopen Jemenieten tegenaan in Nederland?
- Tips in het contact met Jemenieten
- Wat geloven Jemenieten?
- Praten over geloof
- Cijfers
Waarom vluchten zij?
De situatie in Jemen is erg complex. Samengevat komt het erop neer dat er een langdurige en erg bloedige burgeroorlog woedt. Er is veel geweld in het land, ook tegen burgers. Denk dan aan ontvoeringen of terrorisme. Verder is er geen vrijheid van godsdienst of geaardheid en lijden veel mensen inmiddels ook extreme honger. Economische ineenstorting en klimaatverandering doen daar nog een schepje bovenop. UNHCR (de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties) noemde de situatie in Jemen onlangs zelfs de grootste humanitaire crisis ter wereld.
Wie ‘is’ de Jemeniet?
Jemen kent één van de oudste beschavingen ter wereld. Zoek bijvoorbeeld de eeuwenoude wolkenkrabberstad Shibam eens op, absoluut iets om trots op te zijn! De cultuur in Jemen is ook wel omschreven als ‘authentiek Arabisch’, doordat het land weinig westerse invloeden heeft gehad (in vergelijking met bijvoorbeeld Egypte of Marokko). Toch kent Jemen culturele diversiteit door de verschillende stammen die in het land wonen. De geschiedenis van Jemen is niet bepaald makkelijk geweest, dat heeft het volk gevormd tot veerkracht.
“[Jemenieten] hebben elke dag veel te vieren. Ze verheugen zich als de elektriciteit weer aangaat. Ze verheugen zich als er water is om hun tanks te vullen. Ze verheugen zich als er brandstof te koop is voor hun auto’s en generatoren…” – Jemeniet
Jemenieten worden over het algemeen getypeerd als gul, beleefd, gastvrij en nieuwsgierig. Ze staan bekend als een volk dat houdt van dansen en zingen. Familiebanden (ook op afstand) zijn erg belangrijk. Familie fungeert namelijk als een vangnet en steun, zowel emotioneel als financieel. Binnen families heeft iedereen een waardevolle rol, gebaseerd op gender, leeftijd en andere factoren zoals gezondheid. De oudste in het gezin ontvangt veel respect en wordt er vaak bijgehaald bij conflicten. Oudsten nemen ook de eindverantwoording in beslissingen en zorgen voor de familie.
Sociaal
Hoewel de oorlog roet in het eten gooit, zijn Jemenieten van oudsher gewend veel onder de mensen te zijn. De lunch is dan de belangrijkste maaltijd die ze delen, waarna er veelal qat gekauwd wordt. Ook buren komen veel bij elkaar over de vloer. Mannen en vrouwen bewegen zich in aparte sociale cirkels, niet gemengd.
In groepsgerichte culturen zijn mensen afhankelijker van de groep voor hun welzijn, dan in individugerichte culturen (zoals de Nederlandse). Hoe groter de rol van de groep in iemands leven, des te groter is ook het belang om de groep te behagen. In groepsgerichte culturen worden daardoor bepaalde waarden benadrukt. Denk dan aan: beleefdheid, het sparen van andermans gevoelens/eer, zelfopoffering en behulpzaamheid. In Jemen zie je dat ook. Bijvoorbeeld doordat mensen niet gewend zijn hun eigen mening te geven (vrouwen nog minder dan mannen). Ook heeft men groot respect voor wie andere mensen helpt.
Waar lopen Jemenieten tegenaan in Nederland?
- Individualisme; in Jemen (vooral op het platteland) wordt vrijwel niets alleen gedaan.
- Jemenieten zijn niet gewend dat mannen en vrouwen door elkaar heen bewegen. Sommige gebruiken (zoals onderling handen schudden) zijn dus onwennig.
- Gezinshereniging duurt vaak lang, dat is erg moeilijk.
Tips in het contact met Jemenieten
- Jemenieten kunnen soms bescheiden zijn in initiatief voor contact, omdat ze niet altijd durven te vertrouwen of een uitnodiging gemeend is. Om ze welkom te laten voelen, check je in de loop van de tijd meermaals in of je gasten nog steeds komen. Ook neem je na de eerste afspraak zelf contact op voor de volgende.
- Troosten kan onder andere door bemoedigende woorden, zoals: “God is met je, God denkt aan je, God ziet je.” Dat zijn ze gewend.
- Kleding en accessoires zijn voor Jemenieten meer dan praktisch; ze laten iets zien over iemands positie, afkomst en identiteit. Een interessant onderwerp om naar te vragen. (Overigens: als je ze complimenteert met iets en ze bieden je het vervolgens aan als cadeau, is het wel wijselijk daar vriendelijk voor te bedanken.)
Wat geloven Jemenieten?
De overgrote meerderheid van de Jemenieten is moslim. Sterker nog, de twee lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden; het wordt onmogelijk geacht om een Jemeniet te zijn maar geen moslim. Zó diep verweven is de islam met het leven van alledag. Christenen (vooral bekeerlingen) worden vervolgd en het is bij wet verboden te bekeren tot andere godsdienst dan de islam. Daar staat de doodstraf op. Ruim 99 procent van de mensen in Jemen is moslim en komt binnen het land zelf nooit met een ander gedachtegoed in aanraking. Het is vrijwel onmogelijk over Jezus te horen of op onderzoek uit te gaan.
Christenen
Hoewel Jemenieten in hun thuisland vaak nog nooit een christen hebben ontmoet, associëren zij alles wat westers is op tv met christen zijn. Christelijke normen en waarden zijn daardoor verwarrend. Over het algemeen denken ze bijvoorbeeld dat christenen het nogal losjes nemen met (seksuele) relaties. Hier ligt een enorme kans om in je handel en wandel Jezus uit te dragen. Wees integer. Je kan stellen dat Jemenieten nieuwsgierig zijn, ze willen graag weten hoe het zit. Neem daar dus de tijd voor; nodig ze uit bij je thuis, eet met hen en wees open.
Praten over geloof
- Discussies zijn doorgaans niet behulpzaam.
- Vertel verhalen zonder aanvallend te zijn. Deel wat je vanmorgen hebt gebeden, hoe je afgelopen week God hebt ervaren of een gelijkenis uit de Bijbel. Daarin mag je best je passie laten doorkomen.
“Ooit werden wij erop gewezen dat ze ons nooit zouden geloven, omdat we met zo’n zachte aanpak over het evangelie vertelden. Ze misten de passie en de overtuigingskracht” – voormalig zendeling in Jemen
- Wanneer je de mogelijkheid hebt om een Bijbelverhaal te delen, schroom dan niet om de Bijbel er fysiek bij te pakken en behandel het boek met respect. Dit zegt hen veel meer dan wanneer je een Bijbelse waarheid probeert te vertellen.
- Goed luisteren is heel belangrijk. Jemenieten staan nagenoeg altijd open als je voor hen wil bidden naar aanleiding van wat zij jou hebben verteld. Zeg daarbij wel dat je bidt in de naam van Jezus.
- Vrouwen hebben een bijzondere mogelijkheid om vriendschap te sluiten met vrouwen uit zeer traditionele huishoudens, wiens leven buitenshuis beperkt is. Bel gerust eens aan (met zelfgebakken cake) of nodig hen uit voor een vrouwenbijeenkomst.
- Voor christenen kan het bemoedigen dat het christendom ooit sterk aanwezig was in Jemen. Zij hoeven dus niet hun Jemenitische identiteit te verliezen. Volgens traditie stichtte Sem (de zoon van Noach) de stad Sana’a, en regeerde de koningin van Sheba drie millennia geleden in Jemen (1 Kon. 10). De mensen uit Sheba worden tevens genoemd in een belofte van God uit Jesaja 60:6. Een tekst om (samen) uit te bidden.
Cijfers
- In 2025 waren 19,5 miljoen mensen afhankelijk van humanitaire hulp. Dit is meer dan de helft van de bevolking en inclusief 4,8 miljoen binnenlands ontheemden (UNHCR).
- In 2025 vroegen 510 Jemenieten asiel aan in Nederland, dit is minder dan de helft van het aantal asielaanvragen in 2024. Dat waren er namelijk 1080 (CBS).
- Op 1 januari 2024 wonen er 3.777 mensen met een Jemenitische achtergrond in Nederland (VluchtelingenWerk)
Disclaimer: Omdat het Jemenitische volk groot is ontkomen wij niet aan generalisaties. Wat wij schrijven geldt voor veel van de Jemenitische nieuwkomers in Nederland. Het kan zijn dat jij of jouw relatie zich niet herkent in de hier genoemde beschrijvingen. Om je zoveel mogelijk waarheidsgetrouwe informatie te verschaffen hebben wij de inhoud van deze pagina bij meerdere deskundigen gecheckt.
Afbeelding: Rod Waddington (bron: Flickr)
