In contact met Somaliërs

Somaliërs integreren moeizaam, de cultuurkloof is groot. Weinig Nederlanders hebben contact met Somaliërs, terwijl zij hier toch al bijna twintig jaar wonen. Door je te verdiepen in hun achtergrond en cultuur kun je proberen een brug te slaan.

Waarom vluchten zij?

Sinds 1991 woedt er een burgeroorlog in Somalië. Er is nog altijd veel geweld, wel is het iets rustiger dan voorheen. De macht is in handen van rivaliserende clans, islamitische geestelijken en Al-Shabaab, een radicaal- islamitische groep. In de praktijk is alleen Somaliland, het onafhankelijke staatje in het noorden, echt veilig. Toch vindt de Nederlandse overheid de situatie in Somalië stabiel genoeg. Somaliërs krijgen in ons land meestal geen asiel meer, daarom vluchten zij nu vooral naar Duitsland.

Wie zijn zij?

De meeste Somalische vluchtelingen in Nederland komen uit het zuiden van het land, Mogadishu en omgeving. Somaliërs hebben een sterk ontwikkeld zelfbewustzijn, en zijn wat herkomst en cultuur betreft veel sterker verbonden met Arabieren dan met Afrikanen. Etnisch gezien bestaat Somalië bijna helemaal uit één bevolkingsgroep. De identiteit van een Somaliër wordt vooral bepaald door de clan waartoe hij behoort. Hij voelt zich eerst lid van een clan, en dan pas Somaliër. Clangenoten zijn verplicht voor elkaar te zorgen, wat een soort ‘levensverzekering’ inhoudt. Vrijwel alle Somaliërs spreken Somalisch, deze taal maakt gebruik van het Latijnse schrift, net als wij. Somaliërs zijn sterke netwerkers, nieuwtjes verspreiden zich snel over de wereld.

Wat is hun religie?

Vrijwel alle Somaliërs zijn soennitische moslims. De islam is belangrijk voor hun nationale identiteit, je bent Somaliër ‘en dus moslim’. Loyaliteit aan de clan en loyaliteit aan de islam gaan hand in hand. Afval van de islam is dan ook niet toegestaan. Christenen zijn er in Somalië vrijwel niet. Zij worden verdreven of vermoord, zowel door de eigen overheid als door Al-Shahaab. De eigen clan en familie bieden in dat geval geen bescherming. Somalië staat in 2017 op nummer twee van de Ranglijst Christenvervolging van Open Doors. Er zijn in de wereld maar 500 tot 1000 Somalische christenen, hun aantal groeit wel.

“Het elkaar in de gaten houden en elkaar vastklampen, belemmert onze integratie.”

Mohamud uit Somalië

Waar lopen Somaliërs tegenaan in Nederland?

  • Verplichtingen aan clangenoten: Somaliërs in het westen zijn verplicht te zorgen voor hun clangenoten in Somalië en in Nederland. Dat geeft veel stress.
  • Wonen op een vaste plek: Somaliërs zijn gewend regelmatig te verhuizen, mogelijk door hun nomadische afkomst.
  • Eenzaamheid: vooral Somaliërs in dorpen hebben hier last van. In steden zijn Somaliërs wel in nauw contact met elkaar, vaak opgedeeld in clans.
  • Integratie: veel Somaliërs in Nederland zijn werkeloos en niet goed geïntegreerd. Nederlanders ervaren Somaliërs als ontoegankelijk. Dit komt doordat zij erg op de eigen gemeenschap gericht blijven. Somaliërs ontmoeten elkaar veel, maar contacten met Nederlanders zijn minimaal.
  • Trauma’s en verslavingen: veel Somaliërs zijn getraumatiseerd vanwege het verleden. Dit leidt soms tot verslavingen, vooral aan alcohol en qat. Dit laatste is verboden in Nederland.
  • Angst na bekering: Somaliërs die zich bekeren tot het christelijk geloof worden vervolgd door clangenoten. De Somalische kerk is één van de twee ondergrondse kerken in Nederland.

Tips in het contact met Somaliërs

NB: Lees voor meer relevante tips, de pagina ‘Een relatie opbouwen met vluchtelingen‘.

  • Wees transparant over wie je bent en waarom je de ander bezoekt. Somaliërs zijn vaak wantrouwend. Zij kunnen denken dat je van de IND bent, of stiekem informatie wil lospeuteren.
  • Stel jezelf op als iemand die niets van Somalië weet, maar wel belangstelling heeft. Wanneer je veel kennis laat zien kan dit wantrouwen oproepen.
  • Vraag nooit tot welke clan iemand behoort: clanverschillen liggen héél gevoelig onder Somaliërs.
  • Toon interesse in dingen waar een Somaliër trots op is, zoals kamelen en gedichten.
    Dichters hebben veel aanzien in Somalië en het land heeft de hoogste kameeldichtheid ter wereld, er wordt kamelenmelk gedronken.
  • Doe altijd wat je belooft: het basisvertrouwen van een Somaliër is klein, ook naar andere Somaliërs toe. Door betrouwbaar te zijn en te blijven, win je langzaam vertrouwen en kun je zelfs ‘vertrouwenspersoon’ worden.
  • Geef het boekje “Welkom in Nederland” in het Somalisch cadeau, te koop in onze webshop. Dit boekje verschaft Somaliërs inzicht in de Nederlandse cultuur en geschiedenis.

Hoe breng je het evangelie dichtbij?

  • Laat in het eerste contact weten dat je christen bent. Het voordeel hiervan is dat alles wat je daarna zegt en doet in dat kader wordt geplaatst. In principe is het daarna beter om lang te zwijgen, tenzij de Somaliër er zelf over begint. Somaliërs hebben vaak een zeer negatief beeld van christenen. Zij denken dat vrijwel alle Nederlanders christen zijn en dat alles in de Nederlandse cultuur bij het christelijk geloof hoort. Misschien ben jij de eerste die kan laten zien dat dit niet zo is!
  • Leg in het begin nadruk op het uit de weg ruimen van misverstanden over Nederland en het christelijk geloof. Zoals: ‘Christenen geloven in drie goden’, ‘Jezus is de lichamelijke Zoon van God’, ‘De westerse samenleving (alles wat slecht is) is christelijk.’
  • Probeer contact met de enkeling te krijgen. Geloofsgesprekken met Somaliërs kunnen alleen plaatshebben in een 1-op-1 setting.
  • Heb geen mening over de islam, wel vragen.
  • Vraag God om wijsheid om op de juiste tijd en wijze over Hem te spreken.
  • Vraag pas als er een vertrouwensband is of je voor de ander mag bidden. Hetzelfde geldt voor het geven van evangelisatiemateriaal.

Is de tijd er rijp voor (zorgvuldig afwegen, soms is dat pas na jaren!):

  • Zorg voor een Bijbel, christelijke lectuur of een Jezusfilm in de Somalische taal. Bij Gave bestel je via de webshop tweetalige boekjes, in Engels en Somalisch:
    1. Vergeving: Bevat een gelijkenis van Jezus met afbeeldingen in de culturele context.
    2. De goede Herder: Bevat bijbelteksten bij foto’s van Somalische herders en schapen.
  • Geef bijbelstudie, in een ontspannen en informele sfeer. Hoe spontaner de bijbelstudie, hoe beter.
  • Neem de Somaliër mee naar je kerk. Zorg dat hij in een groep betrokken mensen terecht komt en een buddy krijgt, iemand die hem vriendschap biedt en op de voet volgt.
  • Neem contact op met Gave om Somalische christenen aan elkaar te koppelen.

Cijfers

  • Wereldwijd waren er in 2020 3.282.498 Somalische vluchtelingen onder bescherming van de UNHCR (UNHCR).
  • In Europa deden ruim 11.865 Somaliërs een asielaanvraag in 2020 (Eurostat).
  • In Nederland vroegen 235 Somaliërs asiel aan in 2020 (Eurostat).
  • Op 1 januari 2020 woonden zo’n 40.251 mensen met een Somalische achtergrond in Nederland (CBS Statline).

Externe links

Disclaimer: Omdat het Somalische volk groot is ontkomen wij niet aan generalisaties. Wat wij schrijven geldt voor een meerderheid van de Somaliërs in Nederland. Het kan zijn dat jij of jouw relatie zich niet herkent in de hier genoemde beschrijvingen. Om je zoveel mogelijk waarheidsgetrouwe informatie te verschaffen hebben wij de inhoud van deze pagina bij meerdere deskundigen gecheckt.

Artboard facebook google+ instagram linkedin maps pinterest twitter vimeo youtube world