In contact met Armeniërs

Armeense asielzoekers zijn volop in het nieuws. Wie zijn zij, wat brengt hen naar Nederland en hoe westers is de Armeense cultuur? Deze pagina helpt je op weg in jou contact met Armeniërs .

Waarom vluchten zij?

Er zijn Armeniërs die migreren omdat zij het economisch slecht hebben. Anderen verlaten hun land vanwege politieke problemen. Zo is er een onopgelost conflict rondom Nagorno Karabach, een niet-erkend land met Armeense bewoners. In 2016 ontvlamde dit conflict nog in een vierdaagse oorlog.
Veel Armeniërs ervaren hun land als onveilig. Er is onvrede over het functioneren van de overheid, die als corrupt en dictatoriaal wordt gezien. Sommige Armeniërs verlangen terug naar het Sovjettijdperk, toen alles eerlijker verdeeld was. Bij een revolutionaire opstand in 2018 trad de regering hard op, waarna veel oppositieleden naar het buitenland vluchtten.

Wie zijn zij?

Het Armeense volk is oud, meer dan 3000 jaar. Armeniërs voelen zich meer Europees dan Aziatisch. In het verleden had Armenië nauwe banden met Europa, waaronder Nederland. Het Armeens is een Indo-Europese taal en dus verwant aan het Nederlands. Armenië was in het Sovjettijdperk een belangrijk wetenschappelijk en cultureel centrum. Ondanks de armoede in het land zijn veel Armeniërs hierdoor hoogopgeleid. In sommige delen van Armenië heerst nog steeds een duidelijke Sovjet-geest. Niet alle Armenen in Nederland komen uit Armenië, maar bijvoorbeeld uit Iran of Irak. Door de Armeense genocide zijn de Armenen verspreid over de hele wereld, net als de joden. Er wonen zelfs drie keer zoveel Armenen buiten Armenië dan in het land zelf. Hierdoor zijn Armenen internationaal georiënteerd.
Armeniërs hebben een sterk, emotioneel en trots karakter. Dit komt misschien door hun donkere geschiedenis van oorlogen, natuurrampen en genocide. Armeniërs kunnen zich uitbundig uiten met dansen bij vieringen en overvloedig rouwen bij herdenkingsmomenten.

Wat is hun religie?

Sinds het jaar 301 is het christendom de staatsgodsdienst van Armenië met de Armeens Apostolische Kerk als staatskerk. Meer dan 90 procent van de Armeense bevolking is lid van de Armeens-Apostolische kerk. Deze kerk is oriëntaals-orthodox. Het christen-zijn is de Armeense trots en verweven met hun culturele identiteit. De kerk verbindt en helpt de Armeense cultuur vast te houden. Door haar Sovjetverleden kent Armenië ook veel atheïsten. Daarnaast zijn er in het kleine land meer dan 50 andere kerkelijke stromingen.

Waar lopen Armeniërs tegenaan in Nederland?

  • Vooroordelen: Armeniërs voelen zich beledigd wanneer Nederlanders hen als Turken zien of denken dat zij geen varkensvlees eten en andere oosterse gevoeligheden hebben.
    Wat Armeniërs dwars zit is dat er soms neerbuigend over hen wordt gesproken en er geen rekening wordt gehouden met hun hoge opleidingsniveau en lange volksgeschiedenis.
  • Wantrouwen: Armenië is vaak in het nieuws geweest en wordt nu getypeerd als een veilig land. Veel Armeense asielzoekers worden leugenaars genoemd, dat ligt gevoelig bij hen.
  • Communicatie: Nederlands leren is lastig, veel Armeniërs kennen geen Engels en al helemaal geen Duits. De tweede taal in Armenië is het Russisch, voor Armeniërs is het Latijnse schrift dus het derde dat ze moeten leren!
  • Andere waarden en normen: Armenië is een christelijk land, waar men vrij traditioneel is in bepaalde opvattingen. Zo is het homohuwelijk in Armenië bij wet verboden. Armeniërs voelen zich verplicht de tijd te nemen om gasten te verwelkomen. Zij vinden het niet fijn wanneer Nederlandse bezoekers geen tijd nemen voor een gesprek en weinig van het hen aangeboden eten nuttigen. Eten en drinken is erg belangrijk in de Armeense cultuur.
  • Geen verblijfsvergunning: Veel Armeense asielzoekers raken uitgeprocedeerd, na jaren in asielcentra. De Nederlandse overheid beschouwt Armenië niet als een onveilig land. Gezinnen met oudere kinderen weigeren vaak terugkeer, vanwege hun kinderen die hier geworteld zijn. Veel Armeniërs zoeken hulp van een kerk, bijvoorbeeld voor opvang. Er zijn opvallend veel Armeniërs die de illegaliteit induiken. Als kerk is het verstandig hierin een wijze afweging te maken.  Zie ook dit artikel van de NOS.
  • Leestip: ‘Gelukzoeker’ de autobiografie van de Armeense Gor Khatchikyan.

Tips in het contact

Ons advies is enigszins paradoxaal. Enerzijds voelen Armeniërs zich meer Europeaan dan Aziaat of oosterling en willen ook zo behandeld worden. Hoe ‘gewoner’ je je als Nederlander gedraagt, hoe beter het contact dus zal verlopen. Anderzijds vertoont de Armeense cultuur veel overlap met oosterse culturen. Je kunt in jouw contact dan ook goed gebruik maken van de algemene tips op de pagina ‘Een relatie opbouwen met vluchtelingen‘.
Enkele specifieke tips voor je bezoek aan Armeniërs:

  • Benader Armeniërs met respect, het is een gevoelig volk. Armeniërs willen beleefd en hartelijk benaderd worden. Neem er de tijd voor.
  • Neem iets mee wanneer je wordt uitgenodigd, bijvoorbeeld chocolade.
  • Geniet met smaak van de Armeense gerechten, ze zijn hier trots op.
  • Toon respect voor oudere mensen in huis, zij hebben een belangrijke rol in de Armeense cultuur.
  • Maak je bezoek niet gehaast, maar blijf ook niet te lang plakken. Ga hierin af op uw intuïtie. Armeniërs laten nooit weten dat ze eigenlijk andere zaken te doen hebben.
  • Nodig Armeniërs ook bij jou thuis uit, ze zijn benieuwd naar de Nederlandse binnenkamers. Zorg voor typisch Nederlands eten en drinken. Laat chocola of koekjes op tafel staan, zodat je gasten kunnen nemen wanneer ze willen. Aangeboden eten wordt door Armeniërs uit beleefdheid een aantal keer afgewezen. Bied het dus vaker aan.

Het evangelie dichtbij brengen

  • Besef dat de meeste Armeniërs zichzelf als christen beschouwen, meestal Armeens-Apostolisch.
  • Ga met hen om als jouw medebroeders en zusters.
  • Besef dat niet alle Armeniërs een diepe relatie hebben met God, ook al noemen zij zich christen.
  • Besef dat oosterse christenen hun geloof anders uiten dan protestanten en westerlingen, bijvoorbeeld met formuliergebeden. Voor meer tips hierover, lees de pagina ‘In contact met orthodoxe christenen‘ of volg de e-learning. Besef dat er verschillen zijn tussen de Armeens-Apostolische kerk en het gros van de orthodoxe kerken.
  • Veel Armeniërs krijgen geen verblijfsvergunning en bevinden zich een uitzichtloze situatie. Juist daarom is vriendschap en aandacht belangrijk. Samen kun je troost zoeken in gebed.

Cijfers

  • Wereldwijd waren er in 2019 19.119 Armeense vluchtelingen onder bescherming van de UNHCR (UNHCR).
  • In Europa deden ruim 4.670 Armeniërs een asielaanvraag in 2019 (Eurostat).
  • In Nederland vroegen 105 Armeniërs asiel aan in 2019. Ook in 2020 kwamen weinig Armeense vluchtelingen naar Nederland, ze vormen minder dan 1% van de asielzoekers (Eurostat).
  • Op 1 januari 2020 woonden zo’n 1.142 mensen met een Armeense achtergrond in Nederland (CBS Statline).

Disclaimer: Omdat het Armeense volk groot is ontkomen wij niet aan generalisaties. Wat wij schrijven geldt voor een meerderheid van de Armeniërs in Nederland. Het kan zijn dat jij of jouw relatie zich niet herkent in de hier genoemde beschrijvingen. Om je zoveel mogelijk waarheidsgetrouwe informatie te verschaffen hebben wij de inhoud van deze pagina bij meerdere deskundigen gecheckt.

Artboard facebook google+ instagram linkedin maps pinterest twitter vimeo youtube world